Trước khi mang thai, cần làm gì để mẹ khỏe con khỏe?

– Việc lập kế hoạch và chuẩn bị đầy đủ, chu đáo trước khi mang thai giúp bà mẹ và thai nhi có một thai kỳ an toàn, khỏe mạnh.

Theo số liệu của Bộ Y tế, mỗi năm ở nước ta có khoảng 41.000 trẻ bị dị tật được sinh ra. Do đó, để phát hiện sớm và phòng ngừa nguy cơ trẻ sinh ra mắc các bệnh lý di truyền, bệnh truyền nhiễm và mắc dị tật bẩm sinh, các chuyên gia y tế thường khuyên các cặp vợ chồng nên thăm khám sức khỏe trước khi kết hôn và sinh con hiểu rõ tình trạng sức khỏe của bản thân và có những chuẩn bị tốt nhất cho trẻ trước khi ra đời.

Tuy nhiên, vấn đề này chưa thực sự được nhiều cặp vợ chồng coi trọng. BS Phan Thu Hằng (BV Phụ sản Trung ương) cho biết, mới đây, BS gặp trường hợp một thai phụ mà chỉ đến khi làm hồ sơ để nhập viện sinh con mới được phát hiện mắc viêm gan B. Khi làm xét nghiệm đo tải lượng virus, các bác sĩ nhận thấy tải lượng virus của thai phụ rất cao. “Đây là một trường hợp rất đáng tiếc bởi bạn ấy đã không được phát hiện sớm để dùng thuốc dự phòng lây truyền virus viêm gan B từ mẹ sang con để giảm bớt nguy cơ nhiễm viêm gan B cho em bé”, BS Phan Thu Hằng nói.

Nhiều cặp vợ chồng, nhìn bên ngoài tưởng như khỏe mạnh nhưng mang gen bệnh lặn, nếu không được phát hiện sớm sẽ có nguy cơ cao sinh con mắc bệnh di truyền hoặc dị tật. Mang thai đến tuần thứ 29, T.H – một thai phụ ở Hà Nội được chẩn đoán bị thiếu máu và nghi ngờ mang gen bệnh tan máu bẩm sinh. Điều này khiến bà mẹ trẻ bàng hoàng, lo lắng bởi nếu chồng cũng là người mang gen thì xác suất con sinh ra bị mắc bệnh rất cao. T.H cho biết, trước khi kết hôn, hai vợ chồng cũng đi kiểm tra sức khỏe nhưng chỉ khám tổng quát mà không nghĩ đến việc làm xét nghiệm sàng lọc một số bệnh lý di truyền bẩm sinh.

Các chuyên gia y tế cho biết, phần lớn những trường hợp này có thể phòng tránh được nếu các cặp đôi quan tâm đến việc tư vấn và khám sức khỏe trước khi kết hôn hoặc trước khi quyết định mang thai.

Theo BS Phan Thu Hằng (BV Phụ sản Trung ương), việc lập kế hoạch trước khi có thai mang lại nhiều lợi ích quan trọng cho cả bà mẹ và em bé.

“Thứ nhất, việc lập kế hoạch trước khi mang thai giúp chuẩn bị sức khỏe tốt nhất cho cả bố và mẹ, từ đó giảm thiểu nhiều rủi ro trong thai kỳ cho cả mẹ và bé. Các bác sĩ có thể chẩn đoán và điều trị trước những bệnh lý như tiểu đường, béo phì, tăng huyết áp, suy tuyến giáp, rối loạn chuyển hóa hoặc các bệnh nhiễm trùng (viêm âm đạo, viêm cổ tử cung…) để thai kỳ diễn ra thuận lợi hơn. Đây cũng là thời gian để bà mẹ bổ sung các vi chất cần thiết cho sự phát triển của thai nhi như axit folic, kẽm, canxi, magie, sắt. Một chế độ ăn và lối sống lành mạnh trong 3-6 tháng trước khi mang thai giúp tạo ra trứng và tinh trùng chất lượng tốt, giảm nguy cơ bất thường về nhiễm sắc thể hoặc gen”, BS Phan Thu Hằng phân tích.

Thời gian lý tưởng nhất để đi thăm khám, kiểm tra sức khỏe, theo BS Phan Thu Hằng, là khoảng 3 đến 6 tháng trước khi dự định mang thai. Đây là khoảng thời gian cần thiết để các bố mẹ thực hiện các chương trình tầm soát, sàng lọc và điều trị dứt điểm các bệnh lý và hoàn tất các mũi tiêm vaccine phòng bệnh. Bởi có một số loại vaccine yêu cầu phải phòng tránh thai 3 tháng sau khi tiêm.

Theo BS Phan Thu Hằng, các loại vaccine mà các bà mẹ nên tiêm phòng trước khi mang thai gồm:

– Vaccine phòng bệnh sởi – quai bị – rubella: Đây là vaccine rất cần thiết để tránh nguy cơ virus gây bệnh có thể gây hậu quả nặng nề cho thai nhi như đục thủy tinh thể, điếc, tổn thương não….Sau khi tiêm vaccine này, bà mẹ nên tránh thai ít nhất từ 1 đến 3 tháng.

– Vaccine phòng bệnh thủy đậu: Virus gây bệnh thủy đậu rất dễ lây qua đường hô hấp và phụ nữ mang thai có nguy cơ cao bị nhiễm bệnh khi sức đề kháng giảm trong thai kỳ. Virus này có thể gây biến chứng nặng cho thai phụ như viêm phổi, viêm não, thậm chí tử vong. Thai nhi có thể gặp biến chứng như sảy thai/thai lưu, hoặc mắc hội chứng thủy đậu bẩm sinh (dị tật chi, mắt, não, sẹo da). Do đó, phụ nữ nên tiêm chủng phòng thuỷ đậu ít nhất 3 tháng trước khi mang thai.

– Vaccine phòng bệnh cúm: Nhiễm virus cúm (đặc biệt là cúm A) khi mang thai, nhất là trong 3 tháng đầu, để lại hậu quả nghiêm trọng bao gồm sảy thai, thai chết lưu, sinh non, và dị tật bẩm sinh (tim, hở hàm ếch, não bộ). Mẹ bầu dễ bị sốt cao, viêm phổi, suy hô hấp, tăng nguy cơ nhập viện và rối loạn tim mạch. Do đó, các bà mẹ nên lưu ý tiêm phòng cúm định kỳ hàng năm. Bà mẹ có thể tiêm trước khi mang thai hoặc ngay cả khi đã mang thai.

– Vaccine phòng bệnh viêm gan B: Trước khi tiêm vaccine, bà mẹ nên xét nghiệm kháng thể viêm gan B, nếu cơ thể chưa có kháng thể thì cần tiêm đủ 2–3 mũi vaccine.

– Vaccine phòng bệnh bạch hầu – ho gà – uốn ván: Giúp thai phụ tạo kháng thể chủ động bảo vệ cơ thể và truyền miễn dịch cho thai nhi, phòng ngừa bệnh ho gà, uốn ván sơ sinh và bạch hầu trong những tháng đầu đời. Bà mẹ có thể tiêm loại vaccine này trước khi mang thai hoặc từ tuần 27 đến 36 của thai kỳ để tối ưu hóa việc truyền kháng thể.

“Sự chuẩn bị đầy đủ, chu đáo trước khi mang thai sẽ giúp bà mẹ có một thai kỳ an toàn, khỏe mạnh và cũng chính là món quà tuyệt vời đầu tiên mà cha mẹ dành cho những thiên thần nhỏ của mình”, BS Phan Thu Hằng chia sẻ.